İstanbul NKP Kongresi: Nükleer Karşıtı Mücadele Yaşamı Savunma Mücadelesidir!

İstanbul Nükleer Karşıtı Platformu (NKP), “Yaşamı Savunuyoruz” temasıyla düzenlediği kongrede nükleer enerji politikalarını, Türkiye’deki nükleer santral projelerini ve nükleer karşıtı mücadelenin geleceğini tartıştı. 27 Haziran 2026 tarihinde TMMOB Mimarlar Odası (MO) İstanbul Büyükkent Şubesi’nde gerçekleştirilen kongreye çevre örgütleri, meslek odaları, hukukçular, sağlık emekçileri, tüketici dernekleri, iklim aktivistleri, farklı kentlerden nükleer karşıtı mücadele yürütücüleri ve bağımsız bireyleri temsilen 50 kişi katıldı.

Kongrenin açılış konuşmasını yapan NKP İstanbul Bileşenleri Sözcüsü Çevre Mühendisi Nurhan Altınakar, dünyada yeniden canlandırılmaya çalışılan nükleer enerji politikalarının iklim krizi bahanesiyle meşrulaştırılmak istendiğini söyledi. Türkiye’de yapımı süren Akkuyu Nükleer Santrali’nin yalnızca bir enerji yatırımı olarak değerlendirilemeyeceğini belirten Altınakar, projenin ekonomik, siyasi ve stratejik boyutları bulunduğunu vurguladı. Başlangıçta “enerji bağımsızlığı” söylemiyle kamuoyuna sunulan Akkuyu’nun, bugün Türkiye’yi yakıt, teknoloji, işletme ve atık yönetimi açısından yeni bağımlılık ilişkilerine sürüklediğini ifade etti. Altınakar ayrıca Sinop ve İğneada’da planlanan nükleer santral projelerinin yeniden gündeme getirilmesinin, Türkiye’deki nükleerleşme politikasının politik bir tercih olduğunu gösterdiğini söyledi. Sunumu içinde geçen 2 yıllık NKP İstanbul faaliyet raporunu da özetleyen Altınakar, yeni seçilecek Yürütme Kurulu için iki öneri ile konuşmasını tamamladı. Öneriler:
1. NKP’nin 50 yıllık tarihini aktaran yayın ve belgesel hazırlanması,
2. NKP Kampı yapılması.

Kongreye iletilen, Türkiye İşçi Partisi (TİP) Genel Başkanı Erkan Baş ve Metalurji Mühendisi ve gazeteci/yazar Cemalettin Küçük’ün destek ve dayanışma mesajlarının okunmasından sonra, Elektrik Mühendisleri Odası (EMO) İstanbul Şubesi YK Başkanı Erhan Karaçay’ın moderatörlüğünde devam eden kongrede ilk sunumu yapan İklim Adaleti Koalisyonu üyesi ve Halkların İklim Zirvesi (HİZ) gönüllüsü Çiğdem Özbaş ise “Nükleer Enerji, COP31 ve Halkların İklim Zirvesi” başlıklı sunumunda iklim krizi ile mücadelede nükleer enerjinin çözüm olarak sunulmasına karşı çıktı. Özbaş, nükleer enerjinin düşük karbonlu olarak tanıtılmasına rağmen uranyum madenciliğinden santral inşaatına ve atık yönetimine kadar tüm süreçlerin ciddi çevresel etkiler yarattığını belirtti. Yaklaşan COP31 süreci öncesinde fosil yakıtlar kadar nükleer enerjinin de sorgulanması gerektiğini ifade eden Özbaş, iklim adaletinin ancak yenilenebilir, demokratik ve toplum yararını gözeten enerji politikalarıyla mümkün olabileceğini söyledi.

İstanbul Barosu Çevre, Kent ve İmar Hukuku Komisyonu üyesi Avukat Tansu Güngör sunuşunda, çevre hakkının temel bir insan hakkı olduğunu vurguladı. Güngör, nükleer santral projelerinin yalnızca enerji üretim tesisleri olarak değerlendirilemeyeceğini; yaşam hakkı, sağlıklı çevrede yaşama hakkı ve gelecek kuşakların hakları açısından da ele alınması gerektiğini belirtti. Nükleer projelerde halkın karar süreçlerinden dışlanmasının demokratik katılım ilkesine aykırı olduğunu ifade eden Güngör, çevresel etki değerlendirme süreçlerinin etkin işletilmesi ve yurttaşların söz hakkının güvence altına alınmasının önemine dikkat çekti.

İstanbul Tabip Odası’ndan Dr. Nazmi Algan ise nükleer santrallerin insan sağlığı üzerindeki etkilerini ele aldı. Algan, radyasyonun etkilerinin yalnızca olası büyük kazalarla sınırlı olmadığını, normal işletme süreçlerinde ortaya çıkan düşük dozlu maruziyetlerin dahi uzun vadede ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini anlattı. Çernobil ve Fukuşima örneklerinden hareketle kanser vakaları, genetik etkiler ve toplum sağlığı üzerindeki sonuçları değerlendiren Algan, nükleer enerji üretiminin sağlık maliyetlerinin çoğu zaman resmi hesaplamalara dahil edilmediğini belirtti.

Sunuş konuşmalarından sonra MO İstanbul Büyükkent Şubesi önünde tutulan Gezi İçin Adalet Nöbetine temsili bir katılım gerçekleştirildi. Bu aradan sonra başlayan davetli misafir konuşmaları ve Forum bölümünde Tekirdağ Kent Konseyi’nden Yılmaz Sami Gökçe, NKP Sinop Temsilcisi Zeki Karataş ve Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) İstanbul Milletvekili Özgül Saki söz alarak farklı bölgelerde yürütülen mücadele deneyimlerini paylaştı. Forumda, Fizik Mühendisleri Odası (FMO) İstanbul Şube Başkanı Erdal Çatak, Tüketiciyi Koruma Derneği (TükoDer) Genel Başkanı Aziz Koçal ve çeşitli dernek ve oda ve hareketlerden konuklar görüş öneri ve dileklerini belirten konuşmalar yaptılar. Bu konuşmaların genelinde, yerel çevre mücadeleleri ile nükleer karşıtı hareketin daha güçlü bir dayanışma ağı içerisinde buluşturulması ve nükleer karşıtı mücadelenin daha da yükseltilerek toplumsallaştırılması gerektiği görüşü öne çıktı.

Kongrede yapılan ortak değerlendirmelerde nükleer karşıtı mücadelenin yalnızca bir çevre hareketi olmadığı; halk sağlığını, demokratik katılımı, kamusal kaynakların kullanımını, enerji politikalarını ve gelecek kuşakların yaşam hakkını savunan geniş kapsamlı bir toplumsal mücadele olduğu vurgulandı. Katılımcılar, Akkuyu’nun yanı sıra Sinop ve İğneada’da planlanan projelere karşı mücadelenin sürdürülmesi gerektiğini belirterek, nükleersiz bir Türkiye ve nükleersiz bir dünya hedefi doğrultusunda ortak mücadele çağrısında bulundu.

Kongre, yeni dönem çalışma programının belirlenmesi ve seçimlerin yapılmasının ardından sona erdi. İstanbul NKP Yürütme Kurulu içinde, EMO, ÇMO, FMO ve MO İstanbul Şubeleri, Polen Ekoloji Enstitüsü, Kuzey Ormanları Savunması, Yeşil Düşünce Derneği ve TükoDer yer aldılar.